ÜLKEDE SU BARIŞI DÜNYADA SU BARIŞI 

Genel

Orta Asya Türk Dünyası'nın  Geleceğinde  Su'yun  Önemi

Orta Asya Türk Dünyası'nın  Geleceğinde  Su'yun  Önemi

                                                                   

                                                                              Эл баши болгучасуу баши бол.

                                                         İnsanların başında olmak yerine suyun başında ol

                                                                                                      (Kırgız Atatsözü)

Dursun YILDIZ (*)

GİRİŞ

Orta Asyanın stratejik suları Seyhun (Siri Derya) ve Ceyhun (Amu Derya), SSCB döneminde Moskovanın verdiği kararlarla ve merkezi planlamayla  yönetildiğinden bu suların sorun yaratma potansiyeli düşüktü. Ancak SSCBnin dağılmasından sonra durum değişti. Orta Asya Türk Dünyası ülkelerinin bağımsızlıklarından sonra en önemli konulardan birisi SSCB döneminden kalan yukarı havzadaki hidroelektrik enerji barajlarının ve aşağı havzadaki  sulama sistemlerinin nasıl işletileceği oldu[1]. Artık ülkelerin çıkarları öne çıkmaktaydı.Değişen bu koşullarda  Orta Asyadaki uluslararası  su yönetimi nasıl yapılacaktı. Bu sorunun yanıtı bölgenin geleceğini doğrudan ilgilendirmekteydi.

Bölgedeki yeni koşullarda su yapılarının işletmesinin  yanı sıra   suyun başındaki  ülkelerin planladıkları hatta inşaatına geçtikleri yeni barajlar da  gerilimin artmasına neden olmaya başlıyordu. Su kaynakları artık ortak değil ulusal bir doğal kaynak olarak görülüyordu. Orta Asyada su siyasallaşmaya başlamıştı.

Artık bölgedeki su kaynaklarına ülkeler  ulusal çıkarlarını  korumak  veya savunmak açısından yaklaşmaya başlamıştı.Böylece su sorunları   bölgesel güvenliği tehdit eden bir unsur olarak görülmeye başlandı. Örneğin 2009 Şubatında Özbekistan Devlet Başkanı Kerimov Bakanlar Kurulundaülkenin su kaynaklarının tehdit altında olduğunu  ve Özbeklerin gelecek nesillerinin haklarını korumak zorunda olduklarını[2] belirtiyordu.

Dünya da Orta Asya'daki su sorunları dosyasını açmıştı.Avrupa Birliği  2008 yılında su yönetiminin Orta Asyada en hassas çevresel konu olduğunu  ve ele alınmaması durumunda orta vadede tüm bölgede ciddi bir güvenlik tehdit unsuru olarak gelişebileceğini açıklamıştı[3].

 

(*)  Su Politikaları Uzmanı. DSİ Eski Bşk. Yrd. TEMA Bilim Kurulu Üyesi

 

[1] Stephen Hodgson “Strategic Water Resources in Central Asia in Search of a new İnternational legal order. EUCAM EU Central Asia Monitoring. No: 14 May 2010 CEPS Centre for European Policy Studies.

 

[2] President Karimov issues warning on water 16. 02. 2009. http: //www. eurasiantransition. org/files/0637ab0244d56eb6ed8320a2a464add7-84. php

[3] Joint Progress Report by the Council and the European Commission to the European Council on the implementation of the EU Central Asia Strategy 24. 06. 08 http: //ec. europa. eu/ external_relations/central_asia/docs/progress_report_0608_en. pdf

 

Makalaenin tümü için lütfen tıklayınız 

/uploads/editor/files/Orta%20Asya%20n%C4%B1n%20gelece%C4%9Finde%20suyun%20%C3%B6nemi%20MAKALE.docx

Yorumlarınızı Bizimle Paylaşın

Sadece üyelerimiz yorum yapabilir, hemen ücretsiz üye olmak için Tıklayın

(E-Posta adresiniz yayınlanmayacaktır)
Yorumu Gönder
Henüz Yorum Yapılmamış