ÜLKEDE SU BARIŞI DÜNYADA SU BARIŞI 

Genel

Ukrayna’da Su  bir savaş silahı olur mu ?  

 

Dursun Yıldız

Hidropolitik Akademi Direktörü

Kiev Barajı koruma altında

Rusya’nın Ukrayna’ya başlattığı ve nerede duracağı bilinmeyen işgal harekatı maalesef sürüyor. Harekatın başlangıcında Rusya’nın hedeflerinin  askeri üsler, havaalanları ,daha çok askeri hedef teşkil eden altyapılar olduğu açıklandı. Ancak bir nükleer santralin yakınına düşerek yangına sebep olan füzeden sonra endişeler arttı. Bu endişelerin artmasına neden olan şey Rusya’nın gerekirse Nükleer Santrali de hedef alırım şeklinde yarattığı algı idi.Bu durum askeri harekatının uzaması durumunda tarafların farklı hedeflere yönelebileceği düşüncesini de doğurdu.

Bugünlerde TV’lerde askeri harekat analistleri ve savunma uzmanları tarafından  çokça yapılan analizlerin birinde  Ukrayna’nın  Kiev kentini çevrelemeye çalışan Rus Zırhlı birliklerinin Kiev barajının kapaklarını açarak yaratılacak bir suni taşkınla durdurulacağı da yer aldı.

Bu yazı esas olarak hem  bu durumun açıklanması hem de suyun askeri hedef ve silah olarak kullanımına dikkat çekmek  için kaleme alındı.

Su kaynakları ilkçağdaki savaşlardan bu yana hem askeri hedef hem de bir savaş silahı olarak kullanılmıştır. Yakın geçmişte barajların bir savaş silahı olarak kullanabileceği endişesi İŞİD’in Iraktaki  Musul Barajını ele geçirmesi ile yaşanmıştı. Bu barajın tahrip edilmesi durumunda Bağdat’ın sular altında kalma riski ortaya çıkmıştı.

Dinyeper Nehri’nin Önemi

Karadeniz’e boşaldığı yerde yıllık ortalama olarak  saniyede 1500 m3 su taşıyan  Dinyeper nehri, Ukrayna için hem sulama hem de enerji üretimi için vazgeçilmez bir öneme sahiptir.  Dinyeper nehri aynı zamanda  kömür, cevher, mineral yapı malzemeleri, kereste ve tahılın taşındığı Karadeniz’e çıkan bir su yolu görevini de yapmaktadır. Dinyeper  yaklaşık 1100 km boyunca Ukrayna topraklarından akmakta olup  bu nehir Ukraynalılar için bir tür  ulusal semboldür.

Sovyetler Birliği döneminde Dinyeper nehrinin suyu çok amaçlı olarak geliştirilmiştir. 1932'de nehrin ilk hidroelektrik santrali, Zaporizhzhya'da tamamlanmıştır.Ancak   İkinci Dünya Savaşı sırasında Alman ordusu tarafından tamamen yıkılan bu baraj, 1947 yılında kapasitesi arttırılarak  yeniden inşa edilmiştir. Dinyeper üzerinde 1958’de Kakhovka, 1961’de Kremenchuk, 1965’de Dniprodzerzhinsk, 1966’da  Kiev , 1973’de Kaniv hidroelektrik santralleri  inşa edilmiştir.

Dinyeper nehrinin suyu çevresindeki ovaların sulanması için de kullanılmış ayrıca  Kakhovka Rezervuarından alınan su  1971 yılında yapımı tamamlanan 400 km uzunluğundaki Kuzey Kırım Kanalı ile Kırım yarımadasına taşınmıştır. Bu suyun akışı Ukrayna tarafından 2014 yılında Rusya’nın Kırım’ı işgali ile kesilmiştir. .Son askeri operasyon ile Ukrayna’ya giren Rus ordusu 27 Şubatta  kanala giden suyu kesen yapıyı tahrip ederek su yolunu açmıştır.

Dinyeper Nehri üzerindeki barajlar

Dinyeper nehri üzerinde yukarıda sayılan arka arkaya sıralanmış kaskat şeklinde bir baraj sistemi mevcuttur. Bu  baraj sistemi   taşkınları önlemek gibi çok önemli bir işlev de görmektedir. Ukrayna'daki Dinyeper Nehri'nin su rezervuarları, işletme hatası,deprem,terörist atak ve hatta Ukrayna ordusu tarafından tahrip edilmesi gibi etkilerle  yıkılmaları  durumunda büyük ölçekli, insan kaynaklı bir taşkın felaketi yaratma  tehditi oluşturmaktadır. Dinyeper nehri kıyısı boyunca birçok yerleşim bölgesi ve sulanan alanlar mevcuttur. Nehir çevresindeki arazide geniş düz ovalar mevcut olup bu bölgelerde taşkın çok geniş bir alana yayılabilecektir.

Dinyeper rezervuarları bir başka büyük tehdit daha  taşımaktadır.   Dinyeper baraj sistemi, Çernobil Bölgesi'ne yakınlığı nedeniyle özellikle tehlikeli görülmektedir. 1986'daki Çernobil Nükleer Felaketi'nden sonra, yağmurlarla yıkanan radyoaktif kirlilik taşıyan sürüntü malzemeleri   Kiev Rezervuarı'nın ve diğer rezervuarların tabanına birikmiştir. Felaketi takip eden yıllarda, çok sığ olduğu için Kiev Rezervuarının boşaltılması düşünüldü ancak  tüm Avrupa’yı etkileyebilecek radyoaktif tozun rüzgarla taşınması tehdidi nedeniyle uygulanmamıştır.

Kiev Barajı ve  Kiev  kenti

Kiev Barajında oluşacak bir sorun nedeniyle suyun acil olarak tamamen  aşağıya bırakılması durumunda  Kiev'in  özellikle yoğun nüfuslu alçak yerleşim bölgeleri sular altında kalacaktır. Ayrıca böyle  bir boşaltma işleminin  ardından, rezervuarlarda bulunan Çernobil felaketinden gelen radyoaktif maddeler de yayılacaktır.

Barajı Terörden  Koruma Tatbikatları Yapılmış

2001 ve 2003 yılları arasında  Ukrayna Güvenlik Servisi tarafından  Kiev Hidroelektrik  santraline  olası bir terör saldırısına yönelik  tatbikatlar düzenlenmiştir. 2005 yılında Kiev Baraj Rezervuarını geçen bir kargo trenine bomba yerleştirildiği şeklinde  sahte bir terör tehdidi vakasının ardından yeni tedbirler alınmıştır.2012 yılında, eski Kiev Hidroelektrik Santrali yöneticisi  barajın büyük  bir askeri saldırı dışında diğer  fiziksel tehditlere dayanma kabiliyetinin garanti edildiğini belirtmiştir.Bununla birlikte barajın  bu tehditlere yönelik bir acil durum planının mevcut olduğunu da belirtmiştir.

Dinyeper Nehri’nin Karadeniz’ çıkış ağzı

Kiev Barajı’na Füze Saldırısı Haberi

Interfax-Ukrain  haber ajansı 26 Şubat 2022 tarihinde, aynı gün   saat 03:50'de Ukrayna hava savunmasının , Kiev'in kuzeyinde bulunan Kiev Barajı yönünde ilerleyen bir Rus füzesini düşürdüğü haberini geçmiştir.  Aynı haberde barajın yıkılması halinde Kiev’in Obolon, Podil bölgeleri dahil büyük bölümü ile daha aşağıdaki diğer  yerleşim alanlarının  ve köylerin sular altında kalacağı  ve yüz binlerce insanın hayatının tehlikeye gireceği de yer almıştır.

Haberde Kiev barajının yıkılmasının Dinyeper Nehri’nin kıyısında bulunan  Zaporizhzhya Nükleer Santrali’nde bir kazaya bile yol açabileceği belirtilmiş ve  bunun sonuçları sadece Ukrayna için değil, tüm Karadeniz bölgesi için vahim olacaktır denmiştir.

Ukrayna’da Su Bir Savaş Silahı Olur mu ?

Rusya’nın Ukrayna’yı işgal amacı ile başlattığı askeri harekatın sürdüğü bu günlerde  uzmanlar çatışmaların hangi aşamaya evirilebileceği konusundaki belirsizlikten söz etmektedir. Bazı uzmanlar ise   bu sürecin kontrol dışına çıkma ve askeri hedeflerin dışındaki hedeflere de saldırı yapılma ihtimalinin bulunduğunu belirtmektedir.

Rusya’nın  Kiev  kentini çevrelemeye çalıştığını açıklayan  bazı uzmanlar, Ukrayna Ordusunun  Kiev Barajı’nın  kapaklarını açıp kentin bazı bölgelerini sular altında bırakmaya çalıştığı şeklinde duyumlar aldıklarını belirtmiştir.

Son günlerde kısmi olarak uygulanan ateşkes ve güvenlik koridoru oluşturma süreci tamamlandıktan sonra çatışmaların şiddetinin daha da artacağı öngörülmektedir.  

Önümüzdeki günlerde Kiev kentinde meskun mahal çatışmaları şeklinde yoğunlaşması beklenen bu işgale karşı Ukrayna Ordusunun hazırlık yaptığı da bilinmektedir. Bu planlar içinde Kiev Barajındaki suyun bir savunma silahı olarak kullanılması ihtimali de vardır.Hatta bunun başlatıldığı şeklinde açıklama da yapılmıştır. Ayrıca Rusya’nın Baraja Füze saldırısı yaptığı ve bunun önlendiği haberleri de çıkmıştır.

 Kiev’de meskun mahal çatışmalarının başlaması ve  uzun sürmesi durumunda  oluşabilecek kaos koşullarında  bu barajın tahrip edilmesi riski artabilir Aslında bu baraj terörist saldırı riski taşıdığı düşünülen bir su yapısıdır.  Ukrayna güvenlik güçleri geçmişte  baraja yönelik  bir terör saldırısının  önlenmesi konusunda tatbikatlar yapmış ve planlar hazırlamıştır. Kiev’de baraja yönelik olarak daha önce de  görülen bu risk, çatışmaların kontrol dışına çıkabileceği  bu kaotik dönemde  daha da artmıştır. Kiev Barajı’nın  askeri hedef olarak alınıp tahrip edilmesi bu süreci daha da kontrolsüz hale getirmeye çalışanların planları içinde yer alabilir. Böyle bir operasyon  Dinyeper Nehri’nin üzerinde yer alan diğer barajları ve oldukça geniş bir bölgeyi de etkileyecektir. Bu etki kirlilik olarak Karadeniz’e kadar  yansıyabilecektir.

Savaş bir ülkenin geleceği tehdit altında değilse bir cinayettir. Ayrıca su bir canlı hakkıdır. Su kaynaklarının ve su yapılarının ne bir savaş hedefi ne de bir savaş silahı olarak kullanılmasını engellemek için uluslararası boyutta  daha etkili çalışmalar yapılmalıdır.

PDF indir 

/uploads/editor/images/Ukraynada%20su%20bir%20sava%C5%9F%20silah%C4%B1%20olur%20mu%20%20.pdf

 

 

Yorumlarınızı Bizimle Paylaşın

Sadece üyelerimiz yorum yapabilir, hemen ücretsiz üye olmak için Tıklayın

(E-Posta adresiniz yayınlanmayacaktır)
Yorumu Gönder
Henüz Yorum Yapılmamış