Dursun Yıldız

Hidropolitik Akademi

Dün Beyaz Saray’da Fransa Cumhurbaşkanı Macron ile birlikte  bir basın toplantısı yapan Trump  bu toplantıda iki ana konunun üzerinde durdu.Bunlardan ilki,18 yıldır Ortadoğu’ya 7 trilyon dolar harcadıklarını ve bunun karşılığında hiçbir kazançları olmadığı idi ikincisi ise  İran’a Akdeniz’e ulaşma fırsatı vermeyeceklerini ve  güçlü ve kalıcı iz bıraktıktan sonra Suriye’den çıkacaklarını belirtmesi idi.

ABD Başkanı Trump’ın açıklamalarından yola çıkarak  sağlıklı analizler yapmak oldukça zor olsa da bu açıklamasında sözünü ettiği İran’ın Doğu Akdeniz’e ulaşmasının engelleneceği iddiası bölge dengeleri açısından çok önemli ve  bizi de ilgilendiren kayda değer bir iddia.

Bu nedenle ABD’nin Suriye’de bırakacağı güçlü ve kalıcı izin ne olabileceğini de dikkate alarak İran’a koyulan Doğu Akdeniz’e çıkma yasağına bir göz atmakta fayda gördük.

İran ile Irak Yakınlaşması

Yine bu köşede yayınlanan bir önceki yazımda Iran’ın halen Irak’a yüksek fiyatla elektrik ve gaz ihraç etmekte olup Irak’ın enerji üretimi pazarında söz sahibi olmak istediğini yazmıştım. Bununla birlikte İran, Irak’ın kendi yüksek fiyatlı gazına bağımlılığını arttırmak  için planlar yaparken bu gazı yakın gelecekte  Suriye üzerinden Doğu Akdeniz’e götürme  çabası içinde de görünmektedir demiştim.

Irak’taki  iç karışıklıklar döneminde ve Suriye iç savaşında Haşdi Şabi ye doğrudan destek vermesinin yanısıra Suriye’ye kendi askerlerini gönderip kayıplar  da veren İran’ın, Irak ve Suriye üzerindeki etki alanının arttığı görünüyor.

Ortadoğu’daki iç savaştan hiç de düşünmedikleri oranda kazançlı çıkan iki ülke var Bunlar Rusya ve İran. Şimdi Doğu Akdeniz’e yerleşme hazırlığı yapan  Rusya ve İran’ın bu  jeostratejik kazanımı önce İsrail’in güvenlik radarına girdi ve sonra’da Trump’tan  bu açıklama geldi.

İran ve Irak arasında enerji altyapısı alanında artabilecek olan ilişki de dikkate alınacak olursa, bu açıklamanın İran’ın Akdeniz üzerinden  enerji pazarlarına  ulaşımını engellemekle olan bağlantısı hemen ortaya çıkar.

ABD : Körfez’de İran var ama Akdeniz’de Kontrol Bende

ABD, Bağdat’ın güney Iraktaki petrolünü körfezden  ihraç etme konusunda İran’a olan yönelimini ve Irak’ın Iran’a artabilecek  bağımlılığını azaltmak üzere zaten süreci kontrol ediyordu. Böylece ABD, körfezde İran’ın,  Hürmüz Boğazını kontrolü ve Irak terminalleri  üzerindeki etkisini azaltmayı planlamıştı.

Bu planın ikinci ayağı ise Bağdat’ın Körfez ile Avrupa ve Doğu Akdeniz  arasında bir doğalgaz  geçiş Hub’ı olarak rol üstlenmesi idi. Ancak işte ip burada kopuyor Çünkü  Rusya ve İran bu rolü Suriye’nin üstlenmesini istiyorlar.

ABD Bağdat’a enerji hattı için  kuzey ve Doğu Akdeniz rotasını gösterirken yeşil ışık yakıyor ancak İran’a gelince bu ışık kırmızıya dönüyor. Burada enerji alanındaki  İran-Irak yakınlaşmasının da yakında bir ABD müdahalesi ile karşı karşıya kalacağı ortaya çıkıyor.

Aslında Ne Oldu ?

Aslında tüm  bu gelişmelerin nedeni Irak ve Suriye’de yıllardır süren bu iç savaşlardan İran ve Rusya’nın bölgede büyük bir  hakimiyet sağlayarak çıkmış olması. Şimdi ABD bu hakimiyetin siyasi ve ekonomik boyutlardaki etki alanını sınırlamak ve kalıcılığına engel olmak istiyor. Bu durum son ABD ile Rusya geriliminde ABD’nin Rusya’dan Suriye’deki İran etkisini kontrol etme ve azaltma talebi ile gündeme geldi. Rusya’nın cevabını bilmiyoruz ancak  bu koz Rusya’nin elini çok güçlendiren ve İsrail ile Batı’nın elini ise aynı oranda zayıflatan bir koz

Biz bu nedenlerle uzun zamandır artık Ortadoğu ve Doğu Akdeniz’in kaderi içiçe geçmiştir tezini ileri sürüyoruz. Bugün gördüğümüz tabloda Doğu Akdeniz’e uzak bir ülkenin bu bölgeye çıkma planı ile bunu engelleme planları var. Bölgede Doğu Akdeniz’e çıkış ülkeler için hayati öneme sahip. Bölgenin güç dengesi boşluk kaldırmaz. Bu nedenle Trump  “ güçlü ve kalıcı iz bıraktıktan sonra Suriye’den çıkacağız “ diyerek müttefiklerine bir mesaj veriyor.

Sonuç olarak Trump’ın Iran’ın  Doğu Akdeniz’e çıkamaması  konusundaki İsrail destekli hassasiyetinin sonuç alması kolay görünmüyor. Bunun   için önce Irak’ı sonra da Rusya ‘yı ikna etmesi gerekiyor. Bu durum ise  Ortadoğu Akdeniz satranç masasında bizleri şaşırtacak birçok hamlenin yapılacağını ve bölgede taşların yerine oturmasının uzun zaman alacağını ortaya koyuyor.


  • gplus
  • pinterest

Yazar

Dursun Yıldız

dursun.yildiz@hidropolitikakademi.org

Hidropolitik Uzmanı
İnşaat Mühendisi ve Su Politikaları Uzmanı

1958 yılında Samsun’da doğan Dursun YILDIZ ,İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi’nden mezun oldu. Daha sonra DSİ Genel Müdürlüğünde çalışmaya başladı Bu dönemde Hollanda ve ABD de lisansüstü mesleki teknik eğitim ve uygulama programlarına katıldı. ATAUM’da “AB Temel Eğitimi ve “Uluslararası İlişkiler Uzmanlık “Programlarını izledi. Hacettepe Üniversitesi Hidropolitik ve Stratejik Araştırma Merkezinde Su Politikaları alanında Yüksek Lisans eğitimini tamamladı.DSİ’ de Teknik Araştırma ve İçmesuyu Dairesi Başkanlıkların da Şube Müdürlüğü ve Daire Başkan Yardımcılığı görevlerinde bulundu. Bu dönem içinde Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi ve Hacettepe Üniversitesi Hidropolitik ve Stratejik Araştırma Merkezinde yarı zamanlı öğretim görevlisi olarak ders verdi..2007 yılında DSİ’den emekliye ayrıldı

Dursun YILDIZ Uğur Mumcu Araştırmacı Gazetecilik Vakfı’nın (UMAG Araştırmacı Gazetecilik Eğitim Programında Su ve Enerji Politikaları alanında 8 yıldır su ve enerji politikaları konusunda konferanslar vermektedir.
TMMOB ve İnşaat Mühendisleri Odasında çeşitli dönemlerde yönetim kurulu üyeliği ve ikinci başkanlık görevlerinde de bulunan Dursun YILDIZ ‘ın mesleki,teknik,teknopolitik ve hidropolitik alanlarında yurtiçi ve yurtdışında yayınlanmış çok sayıda teknik rapor ,bildiri ve makaleleri ve 12 adet rapor ve kitabı vardır.
Dursun YILDIZ Türkiye Ziraatçiler Derneği tarafından Su Politikaları konusundaki araştırmaları nedeniyle “2008 yılı Başarı Ödülü’ne” layık görülmüştür.
Topraksuenerji çalışma grubu üyesi ve TEMA Bilim Kurulu Üyesi ,Sulama Kooperatifleri Merkez Birliği Danışmanı,Sulama Birliği Derneği danışmanı olan Dursun YILDIZ halen kendi Mühendislik ve Müşavirlik firmasını yürütmektedir.

Leave a comment