Su ve Mühendisliği Hedefleri

Prof. Dr. Necati AĞIRALİOĞLU
1. GİRİŞ
Toplumların iki önemli gücü var: kültür, teknoloji. Birincisi kimliğimizi oluştur.
İkincisi ise hayatımızı kolaylaştırır ve vatanı korumada en etkili unsurdur. Bu konuşmamda
suya bu iki açıdan bakmak istiyorum.
Su; temiz, kokusuz, tatsız ve renksiz bir sıvı olarak tanımlanabilir. Bu sıvı 0 0C’de
donar ve 100 oC’ de kaynar. Aslında su bazen sıvı, bazen katı (buz) bazen de gaz(su buharı)
halinde karşımıza çıkar. +4 oC’de suyun yoğunluğu 1,00’dir. Kimya açısından su molekülü, 2
atom hidrojen ve 1 atom oksijenden oluşur. Hidrojen ve oksijen yanıcı olmasına rağmen
onların oluşturduğu su ateşi söndürücüdür.
Su kelimesi yeryüzünde geniş bir coğrafyada asırlar boyunca kullanılmaktadır. Bu
kelime Türkçe, Çince, Moğolca ve Japonca dillerinde ortaktır. Ayrıca Türkiye Türkçesi,
Azerice, Kazakça, Kırgızca, Özbekçe, Tatarca ve Uygurca gibi bütün Türk lehçelerinde bu
kelime ortaktır (Kültür Bakanlığı, 1991). Uzun asırlardan beri dilimizde kullanılan su
kelimesi, Doğu Türkistan’da doğan Kaşgarlı Mahmud’un (1008-1105) meşhur Divan-ı Lügatı
Türk adlı eserinde de geçer (Kaşgarlı, 2007). Türkiye coğrafyasında Göksu, Aksu, Küçüksu,
Karasu, Murat Suyu, Batman Suyu, Çarksuyu gibi pek çok akarsuyun adında su kelimesi
vardır. Türkçede su kelimesi 60’dan fazla deyimde geçer. (Ayverdi, 2005).
Su bu kadar yaygın kullanılmasına rağmen su mühendisliği yerine hidrolik
mühendisliği diyen de olur. Zemin mekaniği geoteknik olmuş, harita mühendisliği jeomatik
olmuş, haberiniz olsun. Ark, oluk, akanak, akak, su yatağı, su yolu, mecra kelimelerinin
yerine bir tek kanal kelimesi kullanılır olmuş, bilginize sunulur.
Su dünyanın en temel ve vazgeçilemez maddelerinden biridir. Felsefi bir terim olan ve
5. Yüzyılda ortaya atılan dört unsur (Anasır-ı Erbaa) prensibi, insan ve bütün nesnelerin hava,
su, toprak ve ateşten oluştuğu düşüncesine dayanır. Bu düşünce asırlarca temel bilgi olarak
kullanılmıştır. Bugün büyük ölçekte kâinata bakıldığında, dünyada üç tabaka göze
çarpmaktadır: 1. Hava küre (atmosfer), 2. Su küre (hidrosfer) ve 3, Taş küre (litosfer). Buna
bir de enerji kaynağı güneş eklenirse dört temel unsurun büyük ölçekte de geçerli olduğunu
söyleyebiliriz.
Hidrolojideki su çevrimi suyun, güneş enerjisi ile hava ve topraktaki hareketleridir.
Havadaki su buharı yağmur halinde toprağa düşüp bir kısmı toprak içine sızar, bir kısmı
toprak üstünde akar ve denizlere karışır. Toprak ve su yüzeyinden güneş enerjisi yardımı ile
buharlaşan su, su buharı şeklinde tekrar havaya karışır. Böylece 4 unsurlu çevrim tamamlanır.
Saydam olan havadaki su buharı değişimlere uğrayarak saydamlığını kaybeder, sis ve bulut
olur, bazen yeniden yeryüzüne yağmur, kar ve dolu şeklinde düşer. Yeryüzünde su kâh çiğ
kâh kırağı şeklinde görülür.
Ayrıca suyun havadan indirildiği ve canlılara hayat verdiği bilinmektedir. Bugün fen
kitaplarında su küre (hidrosfer) ile taş küre (litosfer) arasına canlı küre de (biyosfer) eklenerek
sınıflama yapılmaktadır. Bugün bütün canlılar ile dört unsur olan hava, su, toprak ve enerji
arasında temel bir denge olduğu anlaşılmıştır. Bütün canlılar ve toplumlar, hatta bütün
devletler bu dört unsura muhtaçtır.

Raporun tümü için lütfen tıklayınız

su_muhendisligi_ve_hedefleri


  • gplus
  • pinterest

Yazar

Leave a comment