Orta Asya ve Türkiye’de kuraklık özellikleri ve Türkiye Tarımsal Kuraklık Eylem Planı
19.06.2017

Halim Utlu / Gazeteci

Orta Asya ülkeleri Türkmenistan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Özbekistan ve Türkiye’de,  iklim değişikliği ve artan ekonomik talepler,bölgenin su güvenliğine giderek büyüyen bir tehdit oluşturuyor; daha sıkı bir kuraklık yönetimi politikalarına geçişi zorunlu kılıyor.

Bu ülkelerin çoğu Aral Denizi’ne akan nehir havzalarını paylaştığından, sorunu bölgesel seviyede ele almak için yeterli bir alan mevcut olsa da, şimdiye kadar böyle  bir yaklaşımın mevcut olmadığı ifade ediliyor.

Kuraklıkla mücadele için, kurumların haritası çıkarılmalı

​6 ülkeyi kapsayan BM Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) son “Orta Asya ve Türkiye’de kuraklık özellikleri ve yönetimi” başlıklı raporuna göre; mevcut kuraklıkla mücadelede kurumların haritasının çıkarılması ve politika yapıcıların kendilerini geliştirmeleri gerekiyor. FAO, politika yapıcılara kuraklığın etkilerine karşılık veren ve çoğu zaman pahalı olan bir stratejiden kuraklık farkındalığı ve erken müdahaleye odaklanan bir stratejiye geçiş yönünde çağrıda bulunan kampanyalara yoğunlaşıyor.

Mevcut su kaynaklarının, çoğunlukla su çekilmesi ve bozulan su kalitesi;  bölgedeki kuraklığın ekonomik, çevresel ve sosyal etkileri konusundaki  endişeleri arttırırken, tarımı da  en savunmasız sektör haline getirdiği ifade ediliyor.

65 milyon insan, yüksek dağlarla çevrili bozkır ve çöl bölgesinde yaşıyor

Orta Asya ülkeleri Türkmenistan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan,yaklaşık 65 milyon insanın ağırlıklı olarak yüksek dağlarla çevrili bozkır ve çöllerde yaşadığı bir bölge. Nehirlerden akan kar erimeleri, nemin büyük bir kısmını oluşturuyor ve  yazları ise sıcak ve kuru geçiyor. Büyük ölçüde sulamaya dayanan tarım, bölgede gayri safi yurt içi hasılanın, yaklaşık dörtte birini ve istihdamın ise daha yüksek oranını oluşturuyor. Su güvenliği bölgenin neredeyse tüm enerji ihtiyaçlarını karşılayan hidro enerji için, çok  kritik ve şehirlerdeki hane halkları ve endüstri için de çok önemli.

orta-asya-ve-turkiye’de-kuraklik-ozellikleri-ve-turkiye-tarimsal-kuraklik-eylem-plani-002.jpg

Yoksulluk oranları arttı ve kötü beslenme tetiklendi

Yağışların, ortalamanın yüzde 60’ın altına düştüğü ve nehirlerde su seviyesinin iyice azaldığı 2001’de baş gösteren ciddi ve uzun soluklu kuraklık, bölgede ciddi bir soruna yol açtı. Kırsal kesimlerde hane halklarının bazıları, gelirlerinin  yaklaşık yüzde 80’ini kaybederken, yoksulluk oranları arttı ve kötü beslenme tetiklendi.

“Orta Asya ve Türkiye’de kuraklık özellikleri ve yönetimi” başlıklı rapora göre;bölgedeki ülkeler çok geniş bir aralıkta yağış oranlarına sahip; yağış aralıkları yıllık 150 milimetreden başlayıp bunun on katına kadar çıkabiliyor.

BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Türkiye Temsilciliği’nin  Cuma günü yayınladığı açıklamaya göre; hayvanların otlaması için kullanılan göçebe alanları, kuraklığı hafifletmek için kullanılan en güçlü geleneksel stratejileri oluşturuyor.

orta-asya-ve-turkiye’de-kuraklik-ozellikleri-ve-turkiye-tarimsal-kuraklik-eylem-plani-003.jpg

Kazakistan’da toprak tuzlanması artıyor

Örneğin Tacikistan’da toprak kullanıcıları, kuraklıkla mücadele için bu yöntemlerin yeniden hayat bulmasını  sağlıyor. Aynı zamanda bazı ülkelerde Sovyet döneminin merkezi su altyapıları bozulurken bu bölgelerin yeni sahipleri bunları korumak ve devam ettirmek için, yeterli kaynak ve kurumsal çerçeveye sahip değil.

FAO her bir ülke için özel tasarlanmış tavsiyelerde bulunurken, daha etkili erken uyarı sistemleri, uygun ekime ulaşım, sigorta şemaları ve özellikle Kazakistan’da görülen toprak tuzlanması ile mücadele girişimleri  için müşterek temalar  gerekiyor. Su kaynaklarının sınır ötesi kullanımının öneminin bölgesel işbirliklerinde ön plana çıkarılması düşünülüyor.

Türkiye Tarımsal Kuraklık Eylem Planı

Önemli bir buğday üretim alanı olan Orta Anadolu’da, yıllık yağış miktarı Karadeniz bölgesine göre yaklaşık onda bir civarında. Kuraklık genel olarak her dört bir yıldan daha sık meydana geliyor. Türkiye’de sürdürülebilir girişimlerin düzenlenmesi için ekonominin iyi durumda olduğuna vurgu yapılan Raporda;

Türkiye Tarımsal Kuraklık Eylem Planı somut öncelikleri ana hatlarıyla ortaya koyuyor; bunlar mümkünse yüzey sulamasının verimliliğinin  artırılmasını içeren karar verme sürecinde merkezileşme yerine yetkilerin dağıtılmasını da içeriyor.

orta-asya-ve-turkiye’de-kuraklik-ozellikleri-ve-turkiye-tarimsal-kuraklik-eylem-plani-001.jpg

Su kuyuları, yer altı su seviyesini ciddi oranda düşürüyor

Araştırma, Nebraska-Lincoln Üniversitesi Robert B. Daugherty Gıda İçin Su Enstitüsü ile işbirliği halinde gerçekleştirilirken,ülkede toprak sulamasında yaklaşık yüzde altı oranında yağmurlama ve damlama teknolojileri kullanıldığından, basınçlı sulama şemalarının genişletilmesi için de bir alan var.Ayrıca,yasal olmayan su kuyuları,bazı bölgelerde yer altı su seviyesini ciddi oranda düşürüyor.

Öte yandan FAO Toprak ve Su Birimi Direktörü Eduardo Mansur ve FAO dayanıklılık inşası için stratejik program lideri Dominique Burgeon, Raporun ön sözünde şu değerlendirmeyi yaptı; “Rapor; politikaları yeniden düşünmek; hazırlıklı olmayı ve her ülkenin sosyal, ekonomik ve  çevresel bağlamları dikkate alarak, Orta Asya’da kuraklığa karşı dayanıklılığı güçlendiren müdahale planlarını yeniden düzenlemek için iyi bir temel oluşturuyor.”

Kaynak:http://www.haberlerankara.com/orta-asya-ve-turkiyede-kuraklik-ozellikleri-ve-turkiye-tarimsal-kuraklik-eylem-plani-3386yy.htm


  • gplus
  • pinterest

Yazar

Leave a comment