İNSAN-DÜNYA İLİŞKİSİ İÇİN FRANCIS BACON’I YENİDEN OKUMAK

İNSAN-DÜNYA İLİŞKİSİ İÇİN FRANCIS BACON’I YENİDEN OKUMAK*

Prof. Dr.Betül ÇOTUKSÖKEN**

“Öğrenim bizler için kıvanç, ruh güzelliği, yetenek kaynağıdır.

Kıvancı, bir köşeye çekilip yalnız kalmaktır, ruha kattığı güzellik

konuşmada belli olur, kazandırdığı yeteneklerin ise yargılar

vermemizde, işlerimizi düzenlememizde yararı dokunur.”[1]

 

“İnsan” hakkında da “dünya” hakkında da öteden beri çok şey dile getirildi. Bu ikili arasındaki ilişkiler üzerinde de yine öteden beri çok sayıda belirleme yapıldı. Bu belirlemeleri, betimlemeleri ya da saptamaları yaparken üzerinde yürünen yolun bir uçta romantik ve retorik çerçeve oluşturduğunu; öteki yolun da tam tersi bir tutumlar demetini, pozitivizmin çeşitli yaklaşımlarını içinde barındırdığını; dünyayı, insan olmayanı, hatta zamanla insanı bile insan için araçsallaştırdığını görüyoruz. Bu tabloya romantizmin ve pozitivizmin sonuçları olarak bakabiliriz ve her ikisini de sürdürülebilirlikleri bakımından ele alabiliriz. Bir bakıma uçlarda yer alan bu yönelimlerin her birine ussallık kazandırmanın yolu ne olabilir sorusunu öne çıkarıp, her birinde uzun uzun oyalanmak olanaklı görünüyor. Ancak başka yolları da deneyebiliriz.

Bunlardan biri, öncelikli olarak, insanın varlıkça ne türden özellikler taşıdığını dikkate sunmak, ardından dünyanın yine varlıkça ne olduğuna bakmak, ardından da insan-dünya ilişkisinin ağırlık noktasının nerede bulunduğunu ya da bu ilişkinin nabzının nerede attığını ortaya koymak olacaktır. “İnsan kimdir, nedir, ne yapabilir, ne yapar?” türünden sorular oldukça iyi bir kalkış noktası oluşturabilir. Bu sorular aslında insanı hiçbir şekilde içi boş bir kavram tartışmasına götürmez; tam tersine, insanın yapıp etmeleriyle bağlantılı, örülü olanın öne çıkarılmasını, insan terimini, kavramını içeriklendirmeyi sağlayanları gözler önüne sermeyi, tüm dikkatleri bunun ya da bunların üzerine toplamayı gerektirir. Kalkış noktası ister istemez insandır ve ona yönelik insan-varlıkbilgisidir; çünkü bu bilgi insanla insan olmayan arasındaki ilişkiye, başka bir deyişle, insanın kendisiyle kendisi olmayan arasındaki ilişkiye tanıklık eden bir bilgidir.

Makalenin devamı için lütfen tıklayınız

İnsan-Dünya+İlişkisi_İçin_Francis+Bacon_Yeniden+Okumak

 

 

* Dünya Sosyal Hizmet Günü, Maltepe Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Sosyal Hizmet Bölümü, 21.03.2017.

** Prof. Dr. Betül Çotuksöken, Maltepe Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Felsefe Bölümü.

[1] Francis Bacon, Denemeler, Çeviren: Akşit Göktürk, İstanbul: Adam Yayıncılık, 1982, s. 179.


  • gplus
  • pinterest

Yazar

Leave a comment