HİDROPOLİTİK VE ORTA ASYA’NIN HİDROPOLİTİĞİ-Mustafa Demir

Orta Asya’nın Hidropolitiği alanında yeni ve değerli bir çalışma

Hidropolitik Akademi

ÖZET
Orta Asya bölgesinin zengin doğal kaynaklarına rağmen dağlık ülkeler olan Tacikistan ile Kırgızistan doğal kaynaklardan yoksun vaziyettedir. Ancak bu iki ülke bölgeyi sulayan iki büyük nehir olan Siri Derya ve Amu Derya nehirlerinin doğduğu ülkeler olarak karşımıza çıkmaktadırlar.
Bölge ülkelerinin SSCB geçmişi su ihtilafları konusunda doğrudan bir etkiye sahiptir. SSCB döneminde aşağı havza ülkelerinde aşırı sulama isteyen pamuk tarımı teşvik edilmiş olmakla birlikte suyun kaynaklandığı yukarı havza ülkelerinde ise devasa ölçekteki barajlar ile suyun tutulması sağlanmış, yaz dönemi boyunca aşağı havzanın sulanması güvence altına alınmıştır. Ancak bağımsızlıktan sonra yeni ve bağımsız bir dış politika izlemeye başlayan devletler, yukarıda bahsi geçen entegre sistemden ayrılarak çıkarlarını maksimize etmeye çalışmışlardır. Bunu sağlamak amacıyla yukarı havza ülkeleri yeni baraj projeleri ileri sürmüşler, bu projeleri adeta bir kurtuluş hapı, her şeyin çaresi olan kürler olarak görmüşlerdir. Yukarı havza ülkelerinin bu projeleri yeniden gündeme getirmelerinin nedeni ise aşağı havza ülkelerine enerji alanında asimetrik biçimde bağımlılıkları iken aynı zamanda bu fakir devletler elektrik üreterek ülkelerine yeni bir ihraç kalemi sağlamaya çalışmaktadırlar. Anlaşılacağı üzere baraj projelerinin temelinde ekonomik güvelik yatmaktayken sulama alanlarının genişlemesi bağlamında gıda güvenliği de etkili olmuştur. Aşağı havzanın doğal kaynak zengini ülkeler ise bu projelere karşı çıkmış, kendilerine gelen suyun kesileceğini ileri sürerek çatışmacı bir tavır izlemişlerdir. Bu tavrın temelinde suyu bir sıfır toplamlı meta olarak görme eğilimi yatmakta iken bölgedeki bazı devletlerin hegomonyacı tavırları da etkili olmaktadır.
Çalışmamızda ilkin güvenlik-su ilişkisi analiz edilerek kuramsal bir zemin hazırlanacak, ikici olarak ise bölge devletlerinin kısaca siyasi tarihi ve büyük güçlerle ilişkisine değinilecek ve bölüm bölgenin hidropolitiği ve su kaynaklarının analizi yapılarak son bulacaktır. Son bölümde ise bölgede çatışma potansiyeli olan baraj ve baraj projeleri irdelenerek geleceğe dair bir öngörüde bulunarak bitirilecektir.
ABSTRACT
Tajikistan and Kyrgyzytan have been suffering from the lack of natural resources such as mountainous regions on the contrary Central Asia is rich of natural resources. There are two rivers which its origin begins at both countries and flow around the whole region. The history of Soviet Union of Central Asia has an impact on water issue. Irrigation of cotton fields was encouraged to supply water during summer. After collapse of Soviet Union and declare independence, these two countries tried to maximize their national interest which is achieved recently. To support this idea, they came up with dam projects.(These projects originated from Soviet era but they were not completed because of collapse of Soviet Union). These two countries also considered dams as cornerstone to solve all problems. They built dams in order to increas incomes of countries and prevent poverty of their peope by using extra incomes. Another countries which is located down-stream of rivers had tried to prevent gaining less water to their territory for irrigation. Those countries developed an attitude towards these two countries to have power in this region in order to be hegomonic power.

Tezinin tümünü okumak için lütfen tıklayınız

Hidropolitik ve Orta Asya’nın Hidropolitiği 


  • gplus
  • pinterest

Author

Leave a comment